Op zoek naar de klepel

bij dezen en genen

Gedachten over de mars tegen Monsanto

Gisteren was het 25 mei, de dag waarop er over de hele wereld gemanifesteerd werd tegen Monsanto. Als voorbereiding op deze dag probeerde ik te peilen hoe er in Nederland en in Italië tegen Monsanto en genetisch gemodificeerde organismen (GGO) wordt aangekeken. Dat was niet eenvoudig want er was nauwelijks tot geen nieuws over in de kranten. Daarom volgde ik de tweets met de hashtags #monsanto en #GGO. Daar waren elke seconde wel meerdere tweets te lezen van over de hele wereld.

In Italië is, in tegenstelling tot Nederland, de verbouwing van GGO’s verboden. Veel Italiaanse wetenschappers betreuren dit. Ten eerste omdat ze van mening zijn dat er ook in Italië onderzoek gedaan zou kunnen worden naar de ontwikkeling van nieuwe GGO’s. Ten tweede omdat zij er van overtuigd zijn dat GGO’s geen enkel risico inhouden voor de volksgezondheid. Ze zijn van mening dat het dom is om bang te zijn voor GGO’s. Deze houding is uitermate irritant omdat er bijzonder veel mensen demonstreerden. Die zouden dus allemaal dom en/of bang zijn. Het is volgens mij helemaal niet onverstandig om ongerust te zijn over het intensieve gebruik van GGO’s.

In een artikel uit de NRC van twee jaar geleden (zover moet je blijkbaar teruggaan om in deze krant iets over GGO’s te lezen) staat dat handel in transgene zaden een kwestie is van onderlinge diplomatieke relaties tussen landen die GGO’s produceren. Het zijn enorme economische en diplomatieke belangen die hier spelen. Men gaat daarin helemaal voorbij aan de mogelijke negatieve gevolgen van de verbouwing van GGO’s voor de volksgezondheid, de biodiversiteit en het ecologisch evenwicht in het algemeen. Het beste is om dit artikel zelf te lezen. Tegenwoordig is de EU bang om terrein te verliezen op de internationale markten.

Er bestaan voordelen in de verbouwing van transgene gewassen. Die hebben allemaal te maken met een hoger rendement. Het gaat in deze gevallen om planten die resistent zijn voor herbiciden. Een onkruidverdelger kan daarbij al het onkruid doden en het transgene gewas blijft als enige over. Een bekende onkruidverdelger is Roundup. Deze stof heeft een erg lage toxiciteit (zie commentaar onderaan bericht), ook al heb ik vaak het tegenovergestelde gehoord.

Er zijn ook gewassen die resistent zijn tegen bepaalde plagen, zoals larven van insecten die de vruchten eten. In deze gevallen wordt gewezen op het feit dat er bij deze resistente gewassen minder pesticiden nodig zijn om de oogst te beschermen tegen plagen. Dit is het geval bijvoorbeeld in de aubergine Bt die in India zorgde voor veel onduidelijkheid met een uiteindelijke ban in 2012 van dit transgene product. Wat de problemen precies waren is niet duidelijk.

Er zijn ook veel nadelen. Er bestaat in theorie onder andere de mogelijkheid dat mensen met allergieën onverwacht in aanraking komen met stoffen die normaal niet in dat voedsel aanwezig zijn. Het getransplanteerde gen kan een eiwit aanmaken waarvoor de consument gevoelig is.

Begin Mei stond er in Nature een uitgebreide special over GGO’s. Wat daar over het algemeen uit naar voren komt is dat de techniek zo’n 30 jaar geleden als veelbelovend werd beschouwd. Maar in plaats van een wetenschappelijk gestuurde ontwikkeling van de gewassen viel de techniek meteen al ten prooi aan de bedrijven. De meest belangrijke transgene gewassen zijn momenteel die resistent zijn tegen herbiciden en die resistent zijn tegen larven. Voor veel wetenschappers die voorstanders zijn van de techniek is het moeilijk om pro-GGO’s te zijn precies omdat het lastig is om ook voor de grote op inkomsten beluste multinationals te zijn. Omdat deze bedrijven zo agressief zijn ten aanzien van boeren die per ongeluk gecontamineerde gewassen kweken zetten ze kwaad bloed bij de bevolking. Zowel de wetenschappers als de slecht voorgelichte consument komen met onwaarheden over de transgene gewassen. Het is daarom moeilijk zich er een duidelijke mening over te vormen. Opvallend is dat veel wetenschappers voor de transgene gewassen zijn. Vaak wordt aangevoerd dat deze de honger in de wereld zouden kunnen verlichten. Maar daar lijken de multinationals helemaal niet in geïnteresseerd te zijn. Vaak verplichten zij de arme boeren tot het ieder jaar opnieuw aanschaffen van zaden. Kortom dat argument lijkt absoluut niet op te gaan.

Een goed argument om geen GGO’s te kweken is dat van de president van de Italiaanse confederatie van landbouwers (de CIA). Hij zegt dat Italië best zonder GGO’s kan en dat het in hun land niet gaat om kwantiteit maar om kwaliteit.

15 Reacties op “Gedachten over de mars tegen Monsanto

  1. knutselsmurf mei 26, 2013 om 23:14

    Wat ik er van begrijp, is dat herbicides voor mensen niet veel gevaarlijker zijn dan water. Bij “gif” stel je je iets anders voor. Ik las ook dat de natuur ook aan genetische manipulatie doet, wat ook wel logisch is. Er bestaan al “onkruiden” die een douchebeurt met Roundup overleven. Als die uitgroeien tot een plaag, kan Monsanto weer iets nieuws gaan ontwikkelen.

  2. Marleen mei 26, 2013 om 23:29

    @knutselsmurf, in eerste instantie dacht ik dit bericht de titel “wapenwedloop” te geven. Want de verschillende resitenties, of van het onkruid, of van de genetische organismen maken deel uit van een wapenwedloop. Men zal voortdurend nieuwe organismen en nieuwe herbiciden moeten ontwikkelen.

    Wat betreft de giftigheid van herbiciden heb je gelijk. Die is bijzonder laag voor Roundup of zelfs afwezig. Waarschijnlijk ergens van het net opgepikt. Goed dat je dat rechtzet. Ik zal het in het bericht aanpassen.

  3. antoinetteduijsters mei 27, 2013 om 07:04

    Ben tegen GGO’s, in de natuur gaat het toch anders toe. Geen grote velden met maar maar een soort. Bovendien is dit voedsel nog wel gezond, of geeft het alleen buikvulling.

  4. Marleen mei 27, 2013 om 07:33

    Antoinette, behalve het gen dat resistentie verschaft is dit voedsel hetzelfde als de oorspronkelijke rassen, dus de voedingswaarde (behalve het zetmeel, vitamenen en mineralen, vezels enz.) zou niet moeten veranderen. Dat zou natuurlijk in de toekomst nog kunnen veranderen.
    Bijna al het genetisch gemanipuleerde mais wordt gebruikt als veevoer. Net als de soia. Vaak krijgen wij het niet eens te eten, alleen indirect dus.

  5. knutselsmurf mei 27, 2013 om 10:57

    Ik heb gewoon even gezocht wat de werkzame stof is, en daardoor kwam ik er achter dat iedereen die niet groen is weinig te duchten heeft van het middel. Ik denk dat je ook beter niet kan proberen mensen bang te maken. Ik ben zelf tegen zulke middelen, om de eenvoudige reden dat ik het onterecht vind dat 100% van het aardoppervlak gebruikt wordt om voedsel voor mensen te produceren. We zijn niet het enige dier op aarde.

  6. harry pinxteren mei 27, 2013 om 11:12

    marleen,
    die president van de italiaanse CIA heeft groot gelijk. Kijk maar naar de cijfers van de FAO. Er is genoeg voedsel. Als we de gigantische verspilling dan ook nog even opheffen, is er zelfs meer dan genoeg. Klein bericht hier – uit Nederland- van dit weekend: maar liefst 10% van dierlijke eiwitten zit onder de huid. Die worden nu gewoon verspild, weggegooid, verdwijnen in leerlooierijen bijvoorbeeld. Een Nederlands bedrijf gaat dat veranderen: 10% extra eiwitproductie. Dat kan niet alleen hier natuurlijk.
    Dat kwaliteit boven kwantiteit gaat, geldt overigens ook overal.
    Het feit dat je DNA kunt patenteren zegt volgens mij alles. Bij patent gaat het namelijk niet zozeer om de bescherming van geestelijk eigendom, als wel om die van eigendom. Van centen dus.
    En dat is heel iets anders dan wetenschap.

  7. Marleen mei 27, 2013 om 14:24

    Mooi Harry, ik vond dat ook een duidelijke en juiste positie van die president van de Italiaanse CIA. Altijd mooi om het eens te zijn.
    Het patentenverhaal is verschrikkelijk. Nu schijnt Monsanto niet alleen patenten op de transgene genen te hebben (de sequenties), maar ook op de hele plant.

    http://www.eenvandaag.nl/economie/45973/protest_biochemisch_bedrijf_monsanto?autoplay=1

    Laatst ook weer veronrustend en vreemd nieuws over het feit dat Ab Osterhaus en Ron Fouchier ooit patent hebben aangevraagd op het SARS virus en dat nu weer gedaan hebben op het nieuwe coronavirus (MERS).

    • harry pinxteren mei 27, 2013 om 15:18

      ja, marleen, nou je het zegt, het is mogelijk hele planten te patenteren. Belachelijk. ‘Marktwerking’ noemen ze zoiets tegenwoordig toch?.

      Die Fouchier leek me trouwens wel een integere figuur. Misschien wil hij gewoon zijn onderzoek(sgelden) veiligstellen- net als Osterhaus, al vindt die kennelijk dat dat het beste lukt als je aandelen hebt. Zou Fouchier ze ook al hebben?

  8. Johan Willemsen (@JohanWillemsen) mei 27, 2013 om 18:04

    ” Maar daar lijken de multinationals helemaal niet in geïnteresseerd te zijn. Vaak verplichten zij de arme boeren tot het ieder jaar opnieuw aanschaffen van zaden. Kortom dat argument lijkt absoluut niet op te gaan.”

    Daar ben ik het niet helemaal mee eens. Verplicht een multinational een boer tot het gebruiken van hybriden? Het kenmerk van hybriden is dat ze beter produceren dan de vader of moederplant.

    Wat dus gezien kan worden als verplichting, is juist een ontwikkeling om de boer een hogere productie te geven.

    GGO of niet, veredeling van planten is en blijft het genetisch manipuleren van planten. GGO zijn gewoon planten die met een doelgerichte techniek zijn verbeterd. Naar mijn inziens niks mis mee. Wetenschappelijk gezien zijn er nog niet veel bezwaren tegen GGOs te vinden.

    Trouwens, in tegenstelling tot wat knutselsmurf zegt, zou ik het niet gaan proberen om een glaasje round-up te slikken. Het is hartstikke giftig, maar dan in overdunde vorm. Geen worm heeft er last van als het verdund op het land wordt gebracht.

    • Marleen mei 27, 2013 om 20:16

      @Johan Willemsen, de zaden van Monsanto zijn gepatenteerd wat betekent dat de boeren het restzaad niet opnieuw kunnen gebruiken zonder patentgeld aan Monsanto te betalen. Ik heb geen idee wat dat kost, maar dat zal niet weinig zijn. Bovendien bestaat er het probleem van contaminatie waarbij de boeren die gewoon zaad plantten toch patentgeld moesten betalen of juridisch vervolgd werden.

      Veredeling is een mooie term, te mooi voor een GGO, die plotseling giftig is geworden voor een flink aantal insecten waarvan de levenscyclus afhankelijk is van deze plant. Het is nog helemaal niet duidelijk wat de impact van deze planten zal zijn op de ecologie. Het gaat vaak om uitgebalanceerde verhoudingen tussen de plant en parasiet of commensaal die nu totaal verstoord worden.

  9. Johan Willemsen (@JohanWillemsen) mei 27, 2013 om 18:34

    “Although transgenic crops expressing Bacillus thuringiensis (Bt) toxins have been used successfully for management of lepidopteran and coleopteran pest species, the sap-sucking insects (Hemiptera) are not particularly susceptible to Bt toxins. To overcome this limitation, we demonstrate that addition of a short peptide sequence selected for binding to the gut of the targeted pest species serves to increase toxicity against said pest. Insertion of a 12-aa pea aphid gut-binding peptide by adding to or replacing amino acids in one of three loops of the Bt cytolytic toxin, Cyt2Aa, resulted in enhanced binding and toxicity against both the pea aphid, Acyrthosiphon pisum, and the green peach aphid, Myzus persicae. This strategy may allow for transgenic plant-mediated suppression of other hemipteran pests, which include some of the most important pests of global agriculture.

    http://www.pnas.org/content/110/21/8465.short

    Dat zijn de positieve zijden van de GMOs: zeker vanuit dit perspectief bekeken zijn ze belangrijk.

  10. Marleen mei 27, 2013 om 20:33

    @Johan Willemsen,

    Dank voor de link. De strategie was al bekend, dus dit artikel brengt niet erg veel nieuws. Dat er een ‘versterkte’ vorm van Bt gevonden is is mooi voor de techniek van de GGO’s. Deze zijn vast en zeker onschadelijk voor de gezondheid, maar daar gaat het eigenlijk niet om. Het gaat om de verstoring van natuurlijke evenwichten. Men weet pas sinds kort hoe die ongeveer in elkaar zitten en elke dag worden er nieuwe artikelen gepubliceerd over parasieten en symbiose in de natuur. De wetenschap staat wat dat betreft nog in de kinderschoenen. Het is ook zeer waarschijnlijk dat deze parasieten resistent zullen worden tegen de door de transgene plant geproduceerde toxines. Dat is dan een wapenwedloop zonder eind tussen de natuur en de industrie.

    Het belangrijkste probleem is dat Monsanto patent heeft op deze genen en nu ook op de planten. Contaminatie is een reeel probleem. Het wordt daardoor op den duur onmogelijk ‘gewone’ gewassen te kweken en andere laboratoria kunnen dit systeem niet ontwikkelen want het is gepatenteerd.

  11. Pingback:La marcia contro Monsanto 2013 « Phacelia

  12. ramireziblog mei 29, 2013 om 22:15

    Ik ben ook het meest tegen patenten op planten en dieren, daarnaast denk ik dat we de effecten op de lange termijn niet kunnen beoordelen.

    • Marleen mei 29, 2013 om 23:22

      @ramireziblog, dat lijkt mij ook het grootste probleem. Er wordt bijna uitsluitend gesproken over de gezondheid van consumenten. Maar de ‘gezondheid’ van de ecologie, die alleen op lange termijn geregistreerd kan worden, kan behoorlijk in het geding komen.

      Nu dacht ik ook aan dat Roundup. Dat is giftig voor alle planten behalve voor de gepatenteerde transgene mais- of soyaplanten. Weet jij wat dat goedje eigenlijk doet tegen de planten ? En wat de verdediging van de transgene planten in dit geval inhoudt ?

      Ik zie het zojuist in Wikipedia:
      http://en.wikipedia.org/wiki/Glyphosate

      Glyphosate’s mode of action is to inhibit an enzyme involved in the synthesis of the aromatic amino acids tyrosine, tryptophan and phenylalanine. It is absorbed through foliage and translocated to growing points. Because of this mode of action, it is only effective on actively growing plants; it is not effective as a pre-emergence herbicide.

Praat mee en laat hier uw reactie achter

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

Zwervende gedachten

Een filosoof over argumentatie, biologie, handelingstheorie en wat hem verder invalt

Jonas Bruyneel

Literatuur/Journalistiek/Muziek

per amanti della vera musica

SangueVivo

Ancora solo un battito in più

Microplastics

INTERREG MICRO PROJECT

Scientia Salon

Philosophy, Science, and all interesting things in between

Infinite forme bellissime e meravigliose

si sono evolute e continuano a evolversi

Vita da simbionte

perché collaborare è talvolta meglio che combattere

Meneer Opinie

Altijd een mening, maar niet altijd gehinderd door kennis van zaken

The Cambrian Mammal

An evo-devo geek's scientific meanderings

Evolutie blog

bij dezen en genen

The Finch and Pea

The Public House for Science...

voelsprieten

* wonder van het alledaagse *

the aphid room

All about aphids... not simply bugs|

kuifjesimon

Just another WordPress.com site

The Amazing Comics Men

Comics by Dutch cartoonists Jan the Stripman & Wim the Mysterious Helpman

Barbara Jansma

Prenten, spotprenten en schilderijen

%d bloggers op de volgende wijze: