Op zoek naar de klepel

bij dezen en genen

Bijensterfte, honing en een virus

_67308613_bee_stress_624in

Het is eigenlijk een voor de hand liggend gegeven, maar ik las er kort geleden pas over. De honingbij produceert honing met de bedoeling deze vroeg of laat te eten. Maar in de industrie wordt de honing weggehaald en krijgen de bijen er suikerstroop voor in de plaats. Je kunt het eigenlijk wel verwachten dat er bijzondere stoffen in honing zitten die ten goede komen aan de gezondheid van de bij. Maar er is nu pas een wetenschappelijk artikel uitgekomen in PNAS dat laat zien dat honing meerdere stofjes bevat die specifiek detoxificerende genen tot uitdrukking laat komen. Deze stofjes komen ten goede aan de afweer tegen ziekteverwekkers maar ook tegen pesticiden.

Rond het verbod op drie neonicotinoiden, landbouwpesticiden die de bijensterfte zouden veroorzaken, is momenteel veel discussie. Er zouden behalve de neonicotinoiden wel eens veel meer oorzaken kunnen zijn voor de bijensterfte. Er wordt vaker gesproken van de varroamijt, schimmels, parasieten, virussen en verschillende andere mogelijke oorzaken. Het zou ook een samenloop kunnen zijn van al deze en meer factoren, waarbij de pesticiden de zieke bijen de nekslag geven. Dat er zoveel factoren meespelen is al langer bekend. Maar nu blijkt dat door het vervangen van honing door suikerstroop de bijen minder weerstand hebben, zou men wel eens dichter bij een oplossing kunnen komen. Het zou mooi zijn als alleen de overtollige honing weggehaald werd zoals men vroeger deed. Maar dan moet ook de vraag naar honing verminderen. Consumenten zouden daarom eigenlijk geen honing meer moeten kopen. Daar zouden de bijenstichting en andere organisaties wel degelijk voor kunnen vechten.

Een van de auteurs van het artikel in PNAS zei:

If I were a beekeeper, I would at least try to give them some honey year-round,” Professor Berenbaum said. “Because if you look at the history of Apis mellifera [European honey bees], this species did not evolve with high-fructose corn syrup. It is clear that honey bees are highly adapted to consuming honey as part of their diet,” she said.

Er werd kort geleden in een blogartikel geopperd dat de verminderde weerstand van de bijen ook te wijten zou kunnen zijn aan een virus dat immunodeficientie zou veroorzaken. Er is geen enkele aanwijzing voor dat een dergelijk virus bestaat, maar het zou een hoop kunnen verklaren. Er bestaan wel verschillende bijenvirussen waarvan enkele met CCD te maken zouden kunnen hebben, maar de tests laten zien dat oorzaak en gevolg niet duidelijk zijn in deze gevallen.
Dat er immunodeficientie ten grondslag ligt aan CCD is, zoals het gebrek aan honing als voedsel laat zien, niet nieuw. Daarbij zou het behalve om gebrek aan honing om “stress” gaan. Maar er wordt ook geopperd dat het om besmettingen kan gaan en daarbij om ziekteverwekkers die besmettelijk zijn.
De auteur van het blogartikel Yanega schrijft dat men al langer weet van de bijensterfte die veel verschillende namen kreeg in het verleden. Reeds sinds 1869 was er af en toe sprake van grootschalige bijensterfte. Het bestaan van een HIV maar dan voor bijen, ofwel een BIV, zou veel kunnen verklaren. Yanega stelt in ieder geval voor er naar te zoeken.

h/t Maureen Baartman

32 Reacties op “Bijensterfte, honing en een virus

  1. Annet Lemaire mei 7, 2013 om 15:56

    Niet leuk maar ook interessant.
    Ik denk/voel dat toch de mensen die
    er geld aan verdienen, tsja….

  2. Marleen mei 7, 2013 om 16:00

    Precies Annet, daarom zal de consument zelf iets moeten doen zoals geen honing meer kopen. Ik doe het in ieder geval niet meer…

    • Pia mei 7, 2013 om 18:13

      Je zou bij een lokale of regionale imker kunnen vragen of hij zijn bijen met honing voert, en, zo ja, alsnog honing kopen (maar minder):-)

  3. antoinetteduijsters mei 7, 2013 om 16:37

    ja, alle dieren die door de mens gebruikt worden lijden daaronder.

  4. Marleen mei 7, 2013 om 16:45

    Antoinette, dat is heel waarschijnlijk, maar bij sommige dieren zet ik een vraagteken.

  5. Marleen mei 7, 2013 om 18:20

    Pia, ik dacht er vanmiddag aan: we hebben hier 300 meter verderop een imker zitten met tenminste drie korven. Het zou heel goed kunnen dat de zwermen bijen die hier rond de meidoorn vliegen bij hem vandaan komen.
    Het zou inderdaad een idee zijn daar honing te kopen als je er van op aankunt dat de bijen niet bijgevoerd hoeven te worden, d.w.z. dat die honing overtollig zou zijn.

  6. knutselsmurf mei 7, 2013 om 20:21

    Het is goed om te weten.
    Ik heb nooit geweten dat ik bijen juist benadeelde door honing te kopen. Hoe het met de eieren zit, heeft iedereen inmiddels wel door. Er zijn allerlei fantasie-keurmerken, maar als je oplet, kun je wel zien of een kip een rotleven heeft of niet.

  7. Marleen mei 7, 2013 om 21:13

    Knutselsmurf, Het is mijn persoonlijke idee dat het beter zou zijn geen honing meer af te nemen. Het is nog maar te bezien wat daar precies de nadelen en voordelen van zijn voor de honingbijen. Dus misschien is het verstandig je te laten adviseren door iemand die echt veel van bijen afweet over of je nu wel of geen honing moet kopen.
    Zoals ik al eerder zei, ik koop het niet meer.

  8. antoinetteduijsters mei 8, 2013 om 08:37

    Koeien hebben het niet zo best, ze zijn doorgefokt, hun kalf raken ze meteen kwijt. Steeds meer staan hun hele leven op stal.
    Paarden moeten kunsten doen wat ze uit zichzelf nooit zouden doen, breken vaak hun poten. in andere landen worden ze nog vaak behoorlijk mishandeld. En zo kan ik nog doorgaan.

  9. Aad Verbaast mei 8, 2013 om 08:55

    Mag ik concluderen uit je blog dat het nog wel heel onduidelijk is waar die bijensterfte vandaan komt?
    Geen honing meer kopen lijkt me ook niet direct de oplossing. Zal in de praktijk waarschijnlijk betekenen dat er minder imkers komen die bijenvolken proberen te houden.
    Gezien je verhaal lijkt het me beter dan de oplossing te zoeken door strenger te reguleren dat niet alle honing wordt weggehaald. Goed voor de bijen, en de imkers die er natuurlijk ook bij gebaat zijn dat de bijen een goede overlevingskans hebben.

  10. Marleen mei 8, 2013 om 09:25

    King Billy, dank voor de link. Ik zal hem in het bericht plaatsen.

  11. Marleen mei 8, 2013 om 09:27

    Antoinette, dat ze hun hele leven op stal staan is inderdaad verschrikkelijk. Hier in Italie zie je praktisch nooit een koe in de wei….

  12. Marleen mei 8, 2013 om 09:34

    Aad, inderdaad, het is allemaal nog heel onduidelijk. De bijenstichting (zie ook hun Facebook-pagina) onder leiding van Jaap Molenaar is er van overtuigd dat het de neonicotinoiden zijn die de bijen verzwakken waardoor ze vervolgens vatbaar worden voor verschillende ziekten die te wijten zijn aan virussen, schimmels en mijten.
    https://www.facebook.com/groups/111600878870326/permalink/569537133076696/

    Nu is het wel zo dat ze in Australie nauwelijks last hebben van CCD. En dit heeft uitsluitend te maken met de varroamijt, die hebben ze daar niet.

    Berenbaum, een autoriteit op het gebied van de bijensterfte, kan ook niet zeggen waaraan de bijen sterven. Zij denkt dat de voornaamste oorzaak de mijt is, maar het kan ook heel goed het arme dieet zijn dat de bijen voorgeschoteld krijgen.

  13. King Billy mei 8, 2013 om 10:05

    Volksvijand Nr. 1 van de bijen en hommels is de varao mijt. Nr.2 land-, en tuinbouwgif. En vergeet gemeenten en particuliere tuinen niet. Nr. 3 eenzijdige aanplant van gewassen t.b.v bio energie.
    Daarnaast het klimaat, hoewel dit laatste lastig is aan te tonen. Maar zoals afgelopen jaar, plotseling invallende vorst in april met temperaturen van -7°C, doen de bijenvolkeren geen goed. Zo ook de commerciele imkers, die met (zieke) bijenvolken voor bevruchting van fruitgewas door heel Europa kachelen. En da’s heel wat anders dan eerlijke imkers die jaar in jaar uit hun bijenvolken verzorgen voor de productie van honing. Die zetten hun beestjes niet alleen op suikerwater om te overleven.
    Een combinatie van factoren, waarover de meningen verdeeld zijn.
    Een stap vooruit is de recente compromismaatregel van de EU om enkele soorten landbouwgif voor twee(?) jaar te verbieden. Een moeizaam compromis, dat is bereikt dankzij verschillende organisaties die zich inzetten voor het behoud van de bijensoorten. De lobby van industriegiganten, zoals Monsanto en Bayer was enorm. Maar ja, wie gaat dit controleren?
    http://www.greenpeace.org/international/en/news/Blogs/makingwaves/eu-bans-three-bee-killer-pesticides-a-light-o/blog/45023/

  14. King Billy mei 8, 2013 om 12:10

    Terzijde, zelfs Draghi gebruikte hommels als metafoor om zijn hommelkast in Frankfurt aan te prijzen:
    http://www.faz.net/aktuell/wirtschaft/schuldenkrise-duell-der-notenbanker-11840602.html

    „Auch wenn die Dinge ernst stehen, macht Mario Draghi gerne Witze. „Der Euro ist wie eine Hummel“, begann Draghi vergangene Woche auf der Global Investors Conference in London seine kleine Rede. „Das ist ein Mysterium der Natur, denn sie sollte eigentlich nicht fliegen, sie tut es aber dennoch.“

  15. Ximaar mei 8, 2013 om 12:28

    Toevallig las ik gisteren een stukje in het Eindhovens Dagblad (lees ik eens per 50 jaar). Daarin was een imker aan het woord die de varroamijt bovenaan zette en pleite voor het vaker schoonmaken van de korven. Op nummer 2 de eenzijdige landbouw en nummer 3 de chemische middelen. Eerder had ik al eens vernomen dat de imkers ook aan het uitsterven zijn. Het is geen sexy beroep. Ook zal daar een wisselwerking zijn met de hoge bijensterfte.

    Van die varroamijt werd verteld dat die uit Azië komt en in West-Europa en Noord-Amerika geen natuurlijke vijanden heeft.

    Je verhaal over de honing kan ook hout snijden. Zelf eet ik geen honing en voor zover ik weet ook niet met honing er in. Ik vind het niet lekker.

    Volgens mij zijn al die mogelijke oorzaken goed uit te zoeken, maar lijkt het er op dat het een politieke discussie is geworden tegen de chemicaliën. Op zich moeten verboden en foute middelen niet gebruikt worden. Maar als blijkt dat de bijen net zo hard afnemen na het verdwijnen van die middelen, dan is daar flink wat tijd door verloren. Zou me ook niets verwonderen dat een concurrent op dat gebied deze discussie opstookt om de eigen spullen te kunnen verkopen. Vervolgens blijken die dan over 10 jaar net zo beroerd te zijn.

  16. Marleen mei 8, 2013 om 12:36

    King Billy, een mooi lijstje van oorzaken, maar ik vraag me af hoe je daar zo zeker van kunt zijn als zelfs prof. Berenbaum het nog niet weet.

    We hebben het hier inderdaad over commerciele imkers, daarom verwees ik ook naar de industrie. Het is een heel strenge winter geweest in Nederland. Hier wat minder en het zou leuk zijn de imker die hier 300 m verderop zit eens te vragen hoe het hem en vooral zijn bijen vergaan is.

    De hommelkast die Draghi augustus 2012 aanprees, doet het nog steeds goed en zelfs de hommel blijft vliegen. Een mooie metafoor. Hier in de tuin zit een hele dikke die erg log vliegt. Het zullen de Italiaanse hommels wel zijn die er moeite mee hebben.

  17. Marleen mei 8, 2013 om 13:04

    Ximaar, Als je op de facebook-pagina van de bijenstichting kijkt dan zul je zien dat er juist erg veel nieuwe imkers bezig zijn met hun eerste volken. Ook het aanleggen van bijenkorfen in de stad en op gebouwen is een nieuwe trend.

    Het blijft erg goed nieuws dat de neonicotinoiden (3 van de 6, voor 2 jaar) in de ban zijn. Het ziet er alleen naar uit dat er ook veel haken en ogen zitten aan dit verbod.

    Er bestaat het risico dat men achterover gaat leunen, terwijl de pesticiden wellicht een kleine bijdrage leveren aan het probleem.

    Berenbaum zegt het volgende:

    “May Berenbaum, chairwoman of a major National Academy of Sciences study on the loss of pollinators, said the class of chemicals known as neonicotinoids hasn’t been proven to be the sole culprit in the bee loss. In an interview, she said she was “extremely dubious” that banning the chemical would have any effect on bee health, adding that more than 100 chemicals have been found in bee colonies.”
    uit:
    http://www.japantimes.co.jp/news/2013/05/04/world/bee-colony-collapse-has-numerous-causes-report/#.UYo-nLW9ArV

    Het risico is ook dat men oudere pesticiden tevoorschijn haalt die een veel grotere negatieve impact hebben op het milieu en de bijen dan de neonicotinoiden.
    En inderdaad, zoals je zelf zegt is het wellicht beter om iets te doen tegen de varroamijt voor zover dat mogelijk is. Of te zoeken naar oorzaken waardoor het immuunsysteem aangetast wordt zoals het foute dieet of het hypothetische Immunodeficientie-virus.

    • Ximaar mei 8, 2013 om 16:11

      @Marleen: Ik bezoek geen enkele facebook-pagina en ga daar in dit geval geen uitzondering voor maken. Ze zetten het maar op publiek toegankelijke internetpagina’s.

      Die ‘uitstervende imkers’ kwam uit een VPRO-docu van een jaar of 3 terug en dat ging om imkers wereldwijd en niet specifiek over Nederland of West-Europa. In die docu werd ook al naar de varroamijt verwezen door iemand van de Wageningse universiteit, die vervolgens beticht werd van afhankelijkheid (onderzoek gesponsort door verdachte bedrijven). Dat is overigens ook een probleem.

    • Ximaar mei 9, 2013 om 10:01

      @Marleen: Ik heb flink gezocht en de documentaire was van Noorderlicht en is uit 2007. Helaas kan ik de uitzending zelf niet meer vinden, wel nog wat indirecte berichten er over. De oorsprong van de documentaire was in de USA, waar Australische bijen waren geimporteerd die niet tegen de de mijten in de USA konden. Deze bijen keerden niet meer terug naar de korven. Noordelicht is itt Zembla of Radar vaak beter uitgezocht en minder vanuit de onderbuik gemaakt. Volgens mij is later in Zembla die Wageningse bijenonderzoeker aan de schandpaal genageld omdat die bleef beweren dat het in de varroamijt zat en dat bestrijdingsmiddelen volgens hem weinig invloed hadden.

      Er wordt dus al lang over bericht. De invalshoeken varieren. Toevallig zag ik het laatst weer eens bij Radar.

  18. King Billy mei 8, 2013 om 13:45

    Marleen, er zijn tientallen, zo niet honderden onderzoeken gedaan en rapporten geschreven. All over the world. Internet staat bomvol over dit onderwerp. In ‘tig’ talen. Zoals zo vaak in wetenschappelijk onderzoek, oorzaken duiden, is niet altijd eenvoudig. Ware het alleen al om de juridische en commerciele consequenties….

    Uit eigen ervaring, imker, ouwe baas, heeft hier decennialang bijenkorven aan de bosrand staan. Nimmer noemenswaardige problemen gehad. Plotseling een paar zgn. ‘Streu Obst weilanden’ tot akker omgeploegd, met varkensmest en kunstmest bewerkt, koolzaad en mais uitgezaaid t.b.v. van gesubsidieerde bio-energie, sproeien tijdens de groei en wég waren de bijenvolken. Lagen bij honderden dood in de korven. Ja, er was een late vorstinval, met als gevolg weinig bloesem. Hongerdood? Normaal kunnen de bijen en larven dit laatste met hun honingvoorraad overleven en die was er. Doen ze in de winter bij -20 ook. Toeval? Varaomijt was het niet. Da’s onmiddelijk herkenbaar, want dan worden de bijen en larven opgevreten.

    Evengoed, je headerplaatje geeft al aan, dat oorzaken niet eenvoudig zijn te duiden.

    In m’n tuin een hommelkast. Voor het eerst in drie jaar een koningin met de eerste hommels erin. Fascinerend!

  19. Marleen mei 8, 2013 om 13:56

    King Billy: Het wetenschappelijk onderzoek duurt te lang. Ik zit er zojuist een artikel over te lezen. Er wordt daarin min of meer gesteld, dat er meer naar de imkers geluisterd zou moeten worden. Dat deze onmiddelijk zien dat hun bijen zich vreemd gedragen. Of zoals in jouw geval zelfs de dood van de volken moeten meemaken.

    http://www.guardian.co.uk/science/political-science/2013/may/08/honey-bees-threat-political-pollinator-crisis?CMP=twt_fd

    Geweldig, een hommelkast in de tuin. Gefeliciteerd met deze koningin.

  20. King Billy mei 8, 2013 om 14:27

    Dank de felicitaciones. Kwestie van geduld, dus tijd, maar dan heb je ook iets. Althans….. Het kleine volkje onderdanen moet zich nog vermeerderen in de tuin van King Billy’s Republic.

  21. King Billy mei 9, 2013 om 10:38

    FAZ vat samen in een notedop (2011:: Duits onderzoek.
    Sinds 2004 wetenschappelijk onderzoek: “Im Projekt “Deutsches Bienenmonitoring” (DEBIMO) sammeln seit 2004 bundesweit 120 Imker Daten zu Stärke und Verlusten der Völker,…….“

    http://www.faz.net/aktuell/wissen/natur/bienensterben-volk-der-bienen-quo-vadis-1622343.html

    Duitse wikipagina met vele verwijzingen en Weblinks:
    http://de.wikipedia.org/wiki/Varroamilbe

  22. Marleen mei 9, 2013 om 15:47

    Ximaar, hartelijk dank voor je toevoegingen. Het lijkt er inderdaad op dat er twee kampen bestaan. De varroamijt als oorzaak van CCD in tegenstelling tot de pesticiden als oorzaak.

    Er wordt inderdaad al erg lang over de bijensterfte gepraat. Reeds in 2009 was het Europarlement er mee bezig. En misschien zelfs nog eerder. In elk geval schreef ik er in 2009 mijn eerste blog over.

    https://ascendenza.wordpress.com/2009/01/22/bijensterfte-de-oorzaak/

  23. Marleen mei 9, 2013 om 15:48

    King Billy, dank voor de verwijzingen.

  24. Pingback:COLONY COLLAPS DISORDER | Tsjok's blog

  25. Maarten van Hoorn mei 20, 2013 om 22:31

    Het wetenschappelijk onderzoek duurt te lang. Ja, dat klopt, er wordt elke 6 maanden wel een nieuwe ziekteverwekker ontdekt. Teveel detail, te weinig overzicht.

    Er wordt hierboven gesteld, dat er meer naar de imkers geluisterd zou moeten worden. Ook dat klopt. Nogal wat wetenschappers schuiven de schuld van de bijensterfte in de schoenen van de imkers. De imkers zouden de varroa niet goed bestrijden ….. De belangrijke vraag waarom de varroamijt er überhaupt zit en zoveel problemen veroorzaakt is door de instituten nooit gesteld.

    Imkers zien inderdaad onmiddelijk dat hun bijen zich vreemd gedragen. Evenzo zagen zij bij onze experimenten dat de bijen actiever werden na toediening van wat extra ijzer. Misschien eens op deze website kijken: http://www.science-in-water.com

    • Marleen mei 26, 2013 om 21:36

      Beste Maarten, ik zag vandaag pas dat je reactie in de spam terecht is gekomen. Ik krijg daar dan geen bericht van. Het spijt me zeer…
      Dank voor je bijdrage.

Praat mee en laat hier uw reactie achter

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

Zwervende gedachten

Een filosoof over argumentatie, biologie, handelingstheorie en wat hem verder invalt

Jonas Bruyneel

Literatuur/Journalistiek/Muziek

mjusicamanti.wordpress.com/

per amanti della vera musica

SangueVivo

Ancora solo un battito in più

Microplastics

INTERREG MICRO PROJECT

Scientia Salon

Philosophy, Science, and all interesting things in between

Infinite forme bellissime e meravigliose

si sono evolute e continuano a evolversi

Vita da simbionte

perché collaborare è talvolta meglio che combattere

Meneer Opinie

Altijd een mening, maar niet altijd gehinderd door kennis van zaken

The Cambrian Mammal

An evo-devo geek's scientific meanderings

Evolutie blog

bij dezen en genen

The Finch and Pea

The Public House for Science...

voelsprieten

* wonder van het alledaagse *

the aphid room

All about aphids... not simply bugs|

kuifjesimon

Just another WordPress.com site

The Amazing Comics Men

Comics by Dutch cartoonists Jan the Stripman & Wim the Mysterious Helpman

Barbara Jansma

Prenten, spotprenten en schilderijen

%d bloggers op de volgende wijze: