Op zoek naar de klepel

bij dezen en genen

Tag archief: vlinders

Vlindermimicry

Eergisteren werd in Science een studie gepubliceerd waar 10 jaar onderzoek aan vooraf gegaan is. Dit onderzoek handelt over de mimicry in vleugelpatronen en kleuren tussen verschillende soorten vlinders. Het blijkt dat voor alle rode vlekken en patronen in de vleugels van de verschillende soorten uit het geslacht Heliconius hetzelfde gen optix verantwoordelijk is. Men vraagt zich nu af in hoeverre er sprake is van convergentie of van homologie.

In de natuur zijn veel strategieën geëvolueerd waarbij dieren of planten waarschuwingssignalen produceren die roofdieren afschrikken.

Heliconius

Verschillende soorten van het geslacht Heliconius

Sommige vlinders zijn giftig of hebben een vieze smaak en roofdieren bezitten het instinct of leren deze vlinders met rust te laten. Ze leren dat deze kleurencombinatie en vorm vermeden moet worden. De overeenkomsten in kleuren en patronen van de vleugels van verschillende soorten Heliconius komen voort uit mimicry. Soorten die niet giftig zijn imiteerden de patronen en kleuren van de giftige vlinders en beschermden zichzelf daarmee tegen dezelfde roofdieren zonder het gif te hoeven produceren. Dit soort mimicry wordt wel Batesiaanse mimicry genoemd. Tussen de soorten van het geslacht Heliconius bestaat daarentegen de mimicry van Müller. In dit geval zijn beide soorten giftig en ontwikkelen dezelfde kleuren en patronen. Sommige soorten die ver verwant zijn ontwikkelden toch hetzelfde vleugelpatroon. Men ging er dus van uit dat er sprake was van convergente evolutie.

(Van convergente evolutie is sprake wanneer bepaalde eigenschappen of lichaamsstructuren in ver verwante soorten onafhankelijk evolueren. Een klassiek voorbeeld van convergente evolutie zijn de vleugels van vleermuizen en van vogels die beiden onafhankelijk geëvolueerd zijn vanuit een gemeenschappelijke voorouder zonder vleugels. Homologe structuren of genen komen voort uit een

gemeenschappelijke voorouder. De longen zijn bijvoorbeeld homoloog aan de zwemblaas van vissen. Onze armen en handen zijn homoloog aan de vleugels van vleermuizen.)

De onderzoekers hebben nu ontdekt dat er één gen, optix, verantwoordelijk is voor de imitatie van de kleuren en patronen. Dit gen speelt ook een rol in de ontwikkeling van het oog in sommige organismen. Het is verbazend en een belangrijk resultaat dat een enkel gen verantwoordelijk is voor alle mogelijke patronen van de kleur rood in vleugels van deze vlinders. Aangezien het om een enkel gen gaat wordt in dit geval het verschil tussen convergentie en homologie minder duidelijk, want als alle vlinders van het geslacht Heliconius hetzelfde gen bezitten voor deze eigenschap dan is het misschien wel een geval van homologie.

Convergentie Homologie

Bij convergentie lijken de structuren of genen op elkaar maar zijn fundamenteel verschillend en hebben geen gemeenschappelijke oorsprong. Bij homologe kenmerken lijken de structuren of genen wel of niet op elkaar maar hebben wel een gemeenschappelijke oorsprong.

Uit: Physorg.com

Vlinders

vlinders
vlinderlinksvlinderrechtsparende vlindersDeze laatste foto was een kwestie van geluk. Ik zag ze landen op een hoog maïsblad maar kon ze zelf niet zien. Met gestrekte arm kon ik deze macro nemen, nog redelijk scherp ook.

 

 

Vakantiedrukte

Blijkbaar zomerreces ook in de nieuwsberichten. Vandaar een bericht over onze achtertuin. Op dit rustige platteland is het een enorme drukte van voedselvergarende en bestuivende wespen, bijen, vlinders en hommels. Allereerst zag ik de kolibrivlinder laat op de avond voor de bloemen van Lantana zweven.

kolibirvlinder1

kolibrivlinder2

Maar de volgende dag zag ik (dezelfde?) vlinder s’middags ook voor de bloemen van de vlinderstruik hangen. Hier las ik dat deze kolibrivlinder een zuidelijke soort is die ook naar Nederland kan migreren waar hij zich dan reproduceert, maar de winter niet overleeft. Hij is s’avonds actief maar kan ook in de namiddag gezien worden.

kolibrivlinder3
kolibrivlinder

Verder waren er veel hommels en bijen in de hibiscus te zien en te horen. Ze zaten vol met stuifmeel, een lust voor het oog.

hommel
bij

Uiteindelijk waren er ook heel veel wespen of bijen (?) te zien op de Coreopsis (meisjesogen). Zijn zakken zijn gevuld met stuifmeel.

bijwesp

Deze laatste foto is nabij Bologna in de bossen genomen. Geen idee wat voor vlinder dit is, maar hij heeft iets weg van de St. Jacobsvlinder van Ramirezi.

stippelvlinder

Alle foto’s zijn genomen met een eenvoudig ‘lach en ik schiet’-digitaal cameraatje en met Adobe Photoshop-geknutsel heb ik geprobeerd er iets redelijks van te maken.

Footnotes to Plato

because all (Western) philosophy consists of a series of footnotes to Plato

Zwervende gedachten

Een filosoof over argumentatie, biologie, handelingstheorie en wat hem verder invalt

Jonas Bruyneel

Literatuur/Journalistiek/Muziek

mjusicamanti.wordpress.com/

per amanti della vera musica

SangueVivo

Ancora solo un battito in più - blog personale di Paolo Minucci

Natural History

A Modern Compendium

Scientia Salon

An archived blog about science & philosophy, by Massimo Pigliucci

Infinite forme bellissime e meravigliose

si sono evolute e continuano a evolversi

Meneer Opinie

Altijd een mening, maar niet altijd gehinderd door kennis van zaken

The Cambrian Mammal

An evo-devo geek's scientific meanderings

Evolutie blog

bij dezen en genen

The Finch and Pea

A Public House for Science

voelsprieten

* wonder van het alledaagse *

kuifjesimon

Just another WordPress.com site

The Amazing Comics Men

Comics by Dutch cartoonists Jan the Stripman & Wim the Mysterious Helpman

Barbara Jansma

Prenten, spotprenten en schilderijen

%d bloggers liken dit: