Op zoek naar de klepel

bij dezen en genen

Tag archief: soorten

Kunnen we niet wat soorten missen?

Dat is de vraag die Bas Haring zich stelt in zijn laatste boek plastic Panda’s. Soorten sterven uit en dat vinden we een ramp. Naar aanleiding van de publicatie van zijn boek kwam er een krantenbericht in Trouw waarin Bas Haring geïnterviewd werd. Er is veel commotie ontstaan onder de lezers getuige de felle en vele reacties onder het artikel. Bas Haring is bijzonder hoogleraar ‘publiek begrip van de wetenschap.’ Hij is geen bioloog.

Bas Haring

Bas Haring

Voor Hoe?Zo! Radio werd hij geïnterviewd. Hij gaat in het boek op zoek naar de waarde van de natuur. Dit deed hij uit nieuwsgierigheid maar hij heeft er duidelijk een vooringenomen mening over. De manier waarop we over soorten denken zou volgens hem te overdreven zijn. Een soort kan immers niet lijden maar een dier wel. En het idee over de biodiversiteit als een radarwerk waarin elk radartje onmisbaar is gaat volgens hem mank. Hij krijgt helaas de tijd niet om uit te leggen waarom dat niet zou kloppen.

Hij haast zich om te zeggen dat soorten er wel toe doen, maar vervolgt dan dat we met minder ook wel afkunnen. Hij wil dat er gekeken wordt naar de gehele natuur. (Ik weet niet wat in dit geval de gehele natuur is en ook niet hoe je die moet bestuderen.) De soorten zijn niet altijd even handig en nodig. Kortom ze hebben niet altijd evenveel waarde.

Vervolgens zegt hij dat wij hechten aan de waarde van soorten, maar dat ze door onszelf ingedeeld zijn. (Tja, hoe wil je er anders met elkaar over kunnen praten)

Dan komt Rob Buiter aan de telefoon, een wetenschapsjournalist en zegt dat Bas het begrip biodiversiteit niet kent en versimpelt. Hoeveel en welke soorten kunnen we dan missen? Biodiversiteit is immers gebaat bij een brede genetische basis. Hoe kun je waarde toekennen aan een diersoort?

Bas Haring zegt dan dat je afstand kunt nemen van het soortbegrip door te discussiëren over de functionele biodiversiteit*. In dat geval zou de redenering inderdaad wat genuanceerder liggen, maar ondertussen is de ongenuanceerde boodschap van Haring allang verspreid. Rob Buiter zegt vervolgens dat wij de plicht hebben om voor de dieren en planten te zorgen. Daar is Bas Haring het niet mee eens. De journaliste van de radio zegt dat niet iedereen dezelfde waarde als Bas Haring aan soorten zal toekennen. Dit idee van waarde is natuurlijk subjectief. En dat snapt hij ook wel.

Bas Haring zou hier op zoek gaan naar de waarde van de natuur maar hij lijkt het allemaal al te weten. De ophef betekent natuurlijk veel reclame voor zijn boek. Maar hij is zo vooringenomen dat ik het boek al niet meer hoef te lezen.

*Bij functionele biodiversiteit kijk je naar de rol die de verschillende soorten spelen in een ecosysteem. Het is inmiddels wel duidelijk dat wij misschien nog maar 50% van alle diersoorten kennen. Het is daarom onmogelijk te pretenderen enig oordeel te geven over de rol van iedere soort.

Het interview is hier te beluisteren vanf minuut 22.

Update 18/11 2011: Interview in De Standaard.

Wetenschappers en mediahypes

De snelheid waarmee soorten uitsterven door verlies van hun habitat, wordt volgens onderzoekers van de Universiteit van Guangzhou, China overschat. Voor het bepalen van deze snelheid wordt een methode gehanteerd die niet accuraat zou zijn. Dit nieuws verspreidde zich vliegensvlug over de wereld. De sceptici ten aanzien van het uitstervingsprobleem konden zeggen: ‘Zie je nu wel, we hadden gelijk, het valt allemaal wel mee.’

SAR

Een voorbeeld van een soort/area curve. Door de curve naar links te volgen kan men aflezen welk verlies van habitat gepaard gaat met welk verlies aan soortent.

De meest gebruikte indirecte methode bestaat uit het schatten van de snelheid van uitsterven door de soort/area-curve om te keren en terugwaarts te extrapoleren naar de kleinere area’s om het verwachte verlies van soorten te berekenen. Schattingen van uitstervingssnelheid die gebaseerd zijn op deze methode zijn bijna altijd hoger dan die werkelijk geobserveerd worden. Dit wordt ook wel het uitstervingsdebet genoemd. Hoeveel habitat moet er verloren gaan om elk individu van een bepaalde soort te doden? Dat habitat is volgens de curve veel groter dan strikt nodig. Laat je enkele individuen leven in een klein habitat, dan zijn ze weliswaar niet uitgestorven en heb je te maken met een uitstervingsdebet volgens de wetenschappelijke begrippen maar door hun lage aantal zullen ze mettertijd zeker uitsterven.

Naar aanleiding van dit artikel schreef Greg Laden een mooi blog en analyseerde het artikel van de onderzoekers nauwgezet. Het probleem is dat uitsterving volgens de definitie de verdwijning van het laatste individu van een soort betekent. Greg Laden beweert terecht dat een soort waarvan er nog slechts zo’n 50 exemplaren in leven zijn, heel waarschijnlijk uitsterft. Het is niet nodig te observeren of te berekenen dat het laatste individu uitsterft. Het is genoeg de populatie tot weinig individuen te reduceren en slecht geluk, ziekten of inteelt doen de rest. Op dezelfde wijze is het genoeg een klein stuk bos over te laten en te zien dat er nog steeds veel soorten in voorkomen. Maar het aantal individuen van elke soort zal zo klein zijn dat zij allemaal uit zullen sterven. Uitstervingscijfers worden dus NIET overschat.

Een blogger bij National Geographic had contact opgenomen met de auteurs van het ondertussen beroemd geworden artikel. Deze onderzoeker had veel spijt van de mediahype die rond hun artikel was ontstaan. Hij gaf aan dat zij alleen maar een technisch probleem rond de gebruikte methode wilden uitlichten. Toch vertelde dezelfde onderzoeker in interviews wel ronduit dat de meest gebruikte methodes te hoge uitstervingscijfers gaven. En dat is helaas de conclusie die bij de media en de beleidsmakers is blijven hangen.

Tot slot een prachtig filmpje van de meest noordoostelijk levende kat, de armoerluipaard, waarvan er nog maar 50 exemplaren in leven zijn. Deze kat leeft ook nog eens verspreid over ver uit elkaar gelegen gebieden, dus zijn de verschillende populaties nog kleiner. Op dit filmpje kunnen we ze nog in het wild zien weliswaar reeds met een zwaar gemoed.

Footnotes to Plato

because all (Western) philosophy consists of a series of footnotes to Plato

Zwervende gedachten

Een filosoof over argumentatie, biologie, handelingstheorie en wat hem verder invalt

mjusicamanti.wordpress.com/

per amanti della vera musica

SangueVivo

Ancora solo un battito in più - blog personale di Paolo Minucci

Scientia Salon

An archived blog about science & philosophy, by Massimo Pigliucci

Infinite forme bellissime e meravigliose

si sono evolute e continuano a evolversi

Meneer Opinie

Altijd een mening, maar niet altijd gehinderd door kennis van zaken

The Cambrian Mammal

An evo-devo geek's scientific meanderings

Why Evolution Is True

Why Evolution is True is a blog written by Jerry Coyne, centered on evolution and biology but also dealing with diverse topics like politics, culture, and cats.

Evolutie blog

bij dezen en genen

The Finch and Pea

A Public House for Science

voelsprieten

* wonder van het alledaagse *

kuifjesimon

Just another WordPress.com site

The Amazing Comics Men

Comics by Dutch cartoonists Jan the Stripman & Wim the Mysterious Helpman

Barbara Jansma

Prenten, spotprenten en schilderijen

Glaswerk

Ongepoetst en uit de hand

%d bloggers liken dit: