Op zoek naar de klepel

bij dezen en genen

Een circulaire economie

Het is een droom, een circulaire economie. Het idee is biologisch materiaal in te zetten voor consumptieartikelen, het daarna te recyclen en te hergebruiken totdat het weer biologisch afgebroken kan worden. Ook het hergebruik van niet-biologisch materiaal zou gerecycled moeten worden om zodoende geen deel uit te maken van de biosfeer. Dit laatste proces is geïnspireerd op de biologische wereld waarin alles biologisch afbreekbaar is.

Tot nu toe is ons consumptiesysteem deel van een lineair proces. Dit betekent gebruik van eindige bronnen als olie voor het vervaardigen van wegwerp consumptiemateriaal dat daarna op stortplaatsen of in verbranders eindigt. Beperken we ons tot plastic dan zien we dat nu (juni 2014) slechts 12% van het plastic gerecycled wordt, 38% eindigt op stortplaatsen en 50% wordt verbrand en als energiebron gebruikt voor centrales (Waste Management World) , zie ook voorgaande blogbericht). Vooralsnog overstijgt de productie en consumptie van wegwerp materiaal de capaciteit van recyclen. Niet alleen is dit een lineair proces, het vaak giftige of anderszins schadelijke materiaal komt ook nog eens terecht in de biosfeer. Dit lineaire proces is dus voor 100% van het plastic nog steeds van kracht. Al het nieuw geproduceerde plastic blijft voor 50% als zodanig blijft bestaan, de rest wordt verbrand.

Het moet ook duidelijk onderstreept worden dat bij het recyclen van plastic er geen sprake is van waarlijk recyclen. Er wordt namelijk op grote schaal wegwerpplastic geproduceerd. Dit is het zogenaamde ‘virgin’ plastic dat essentieel lijkt te zijn voor de vervaardiging van plastic flessen. Na gebruik en als het zogenaamd gerecycled wordt (in 12% van de gevallen), worden er andere producten van gemaakt zoals plastic tafels en stoelen. Er is dus eigenlijk helemaal geen sprake van recyclen maar van ‘downcyclen’.

Nu verschijnen er dagelijks artikelen van wetenschappers of bedrijven die in staat zijn bijvoorbeeld het CO2 uit de atmosfeer direct om te zetten in plastic of uit biologisch afval als tomatenschillen plastic te vervaardigen. Dit nieuws wordt altijd triomfantelijk gebracht, we hebben immers geen olie meer nodig en we halen ook nog eens CO2 uit de atmosfeer. Toch maakt het naar mijn idee weinig uit voor de toename van plastic objecten en afval of deze nu gefabriceerd worden uit gassen uit de atmosfeer, tomatenschillen of olie. Het blijft een toename van plastic zolang er nog stortplaatsen bestaan. Dat is niet wenselijk. Deze bedrijven en wetenschappers kunnen zichzelf daarmee een ‘groen’ label opplakken, maar dat verdienen ze eigenlijk niet. Ze lopen vooruit op het feit dat olie en andere grondstoffen opraken, maar de producten die ze willen maken zijn zeker niet ‘groen’ te noemen.

Hoewel het idee van een circulaire economie reeds zo’n 30 jaar geleden intrede deed is er nog weinig aan gedaan dit te concretiseren. Wanneer men het heeft over ‘circular economy’, dan betreffen de voorbeelden vaak het effectief recyclen van voedselresten en het omzetten daarvan in biogas. Dit is natuurlijk een mooi streven, maar betreft niet het probleem van plastic. De wil om van ‘zero waste to landfill’, ofwel naar ‘nul afval naar stortplaats’ te gaan is er blijkbaar wel, maar het moet ook economisch haalbaar zijn. Het is niet genoeg schoon grond- of oppervlaktewater of schone oceanen en stranden te willen bereiken, ofwel de intrinsieke waarden van de natuur te willen behouden, maar ons systeem vereist dat het economisch rendabel is. Dit betekent vaak dat overal een prijskaartje aan gehangen wordt. Een ecosysteem kan nu ook al uitgedrukt worden in geld. De schade van plastic aan de oceanen wordt geschat op 13 miljard dollar en men denkt dat dit een onderschatting is. De vraag is of het uitdrukken in geld niet de intrinsieke waarde die wij hechten aan schone zeeën en stranden bijvoorbeeld, tenietdoet. Volgens George Monbiot bestaat er het risico dat diegenen met macht uiteindelijk, op basis van de economische waarden, beslissen wat er met onze natuurgebieden gebeurt.

Hier volgt een bijna anderhalf durende lezing van George Monbiot, die, na een fervent milieu-activist te zijn geweest, nu boeken schrijft over het milieu en de mogelijkheid beschrijft door introductie van wilde dieren in onze ‘tamme’ en kale ecosystemen gezondere ecosystemen te creëren. In deze lezing beschouwt hij de risico’s van de politieke en economische dominantie van het gebied dat van oudsher bij linkse groene partijen hoorde. Het is een bijzonder interessante lezing die dateert uit mei 2014 en dus zijn laatste beschouwingen vertegenwoordigt.

 

13 Reacties op “Een circulaire economie

  1. gert korthof juni 29, 2014 om 17:00

    Marleen, dank voor de link naar George Monbiot. Hij noemt in het begin de mij bekende schrijver Matt Ridley waarvan ik een aantal boeken heb gelezen (waaronder het beroemde The Red Queen. Sex and the evolution of human nature), zijn boeken zijn door velen geprezen waaronder Richard Dawkins, maar hij wordt door Monbiot terecht ontmaskert als een hypocriete neoliberalist. Ik heb zijn boeken ook op mijn website staan, maar daar kijk ik nu met gemengde gevoelens naar! Je snapt wel waarom! Ik heb zelfs zijn recente ‘The Rational Optimist: How Prosperity Evolves’ gelezen, wat over economie gaat, toen ik nog niet wist hoe fout hij was.
    Ik heb nog niet het hele verhaal van Monbiot beluisterd maar zijn verhaal gaat niet over plastic tot zover ik gekeken heb. Maar hij ageert (terecht denk ik) tegen het berekenen van de economische waarde van de natuur. iets waarvan je zou verwachten dat het goed voor de natuur is, maar wat volgens Monbiot helemaal fout is. En hij geeft daar voorbeelden van.

  2. Marleen juni 29, 2014 om 22:58

    Gert, het is belangrijk om kritisch te blijven ook ten aanzien van Monbiot. Ik lees op het moment Feral, zijn laatste boek, en kwam daar een twijfelachtig stukje tegen en blijf op mijn hoede. Maar wat hij zegt over het feit dat we als mensen de natuur en haar ecosystemen zouden moeten waarderen om de schoonheid die ze ons laten beleven in plaats van daar een prijskaartje aan te hangen en het te verhandelen lijkt me een goed punt. Hij vertelt, vooral tegen het einde, dat de traditioneel linkse partijen of beter gezegd de oppositie zich niet moet laten verleiden mee te doen met het in geld uitdrukken van wat eigenlijk niet in geld uit te drukken is. Dit zou voeren naar de absurde vraag naar wat de ‘waarde’ van de Aarde is (voeg ik eraan toe). Deze toekenning van economische waarde zou een soort capitulatie zijn richting het kapitalistische marktgerichte denken en zou er toe kunnen leiden dat wie macht en geld heeft bepaalt wat er met onze natuur gebeurt (als dat niet al zo is).

    Ik heb Matt Ridley nooit gelezen maar volgde hem op twitter. Sommige artikelen vond ik erg goed. Ik weet eerlijk gezegd niet of je hem fout zou moeten noemen.

    Het is wel interessant om Monbiot te horen die een hoge piet bij Shell ondervraagt (zie youtube). Hij krijgt domweg geen antwoord op zijn tot vijf keer toe gestelde vraag of Shell ook investeert in duurzame energie. Een treurig schouwspel, daarom zet ik de link er maar niet bij hier.

    Monbiot heeft het inderdaad niet over plastic, maar het idee van circulaire economie, waarbij er precies uitgerekend wordt wat bepaalde processen opbrengen, zonder simpelweg te bedenken dat bepaalde rommel nu eenmaal opgeruimd dient te worden, deed mij denken aan wat Monbiot in deze lezing zegt. Vandaar dat ik de video erbij zette. Het blogbericht is meer een een overpeinzing betreffende de verzameling aan artikelen en ander nieuws dat ik de laatste dagen tegenkwam, een opiniestukje zeg maar.

  3. gert korthof juni 30, 2014 om 08:38

    Het uitdrukken van de waarde van de natuur in geld is volgens Monbiot niet altijd fout. Dus hij moet duidelijk maken wanneer wel en wanneer niet. Hij kan goed vertellen, maar hij had een powerpointpresentatie moeten hebben als ondersteuning om hem goed te kunnen volgen.

    Marleen schreef “Ik weet eerlijk gezegd niet of je hem fout zou moeten noemen. ” [Matt Ridley] Pardon??? Dan moet je het gedeelte waar Monbiot het over hem heeft nog eens goed afluisteren! Dat is je dan ontgaan. Het startpunt is hier:

    Het feit dat hij goede boeken over evolutiebiologie heeft geschreven (en leuk kan twitteren?) wil nog niet zeggen dat hij politiek niet zeer fout kan zijn!!!
    En bovendien verwar hem niet met Mark Ridley de auteur van het evolutiehandboek.!

  4. gert korthof juni 30, 2014 om 08:41

    Er is iets fout gegaan met het aangeven van het startpunt: dat is op 8 min.
    hij geeft de hele presentatie, wat niet de bedoeling was

  5. Marleen juni 30, 2014 om 09:23

    Gert, dat klopt. Ik had niet in de gaten dat het om de bekende Matt Ridley ging. Hij heeft het immers over Malcolm Matt Ridley en dacht dus dat het iemand anders betrof. Dat stukje had ik wel degelijk gehoord. Ik wist dat Matt Ridley een soort ‘denialist’ was ook wat het klimaat betreft. Zijn ‘The rational optimist’ heb ik niet gelezen, maar heb wel een idee van wat daar instaat, na verschillende van zijn blogs te hebben gelezen. Hij spreekt altijd in een trend van ‘het valt allemaal wel mee’. Hij heeft mij zelfs een tijdje ‘gevolgd’ op twitter tot mijn grote verbazing.

    En deze man (Jeroen van de Veer) is geridderd door onze koningin:
    Video uit 2009 met George Monbiot:

    Er is vast iets dat ik niet begrijp.

  6. nand braam juni 30, 2014 om 09:27

    De Nederlandse econoom Dr. Roefie Hueting is al sinds de jaren 70 van de vorige eeuw bezig te trachten milieu/natuur uit te drukken in geld.

    http://nl.wikipedia.org/wiki/Duurzaam_nationaal_inkomen

    http://www.sni-hueting.info/NL/Documentatie/2007-05-ANP-Portret.pdf

    http://www.sni-hueting.info/NL/index.html

    “De vraag is of het uitdrukken in geld niet de intrinsieke waarde die wij hechten aan schone zeeën en stranden bijvoorbeeld, tenietdoet. Volgens George Monbiot bestaat er het risico dat diegenen met macht uiteindelijk, op basis van de economische waarden, beslissen wat er met onze natuurgebieden gebeurt.”

    Mee eens, niet doen.

  7. Marleen juni 30, 2014 om 10:10

    Nand, hartelijk dank voor je reactie en links. Ik ga ze wat beter lezen.
    Het is goed te horen dat je het eens bent met Monbiot.
    Het is een belangrijk onderwerp waar ik me pas zeer recentelijk in verdiept heb, dus ben het nog allemaal wat aan het aftasten. Maar het is duidelijk wat hij bedoelt. Zodra mensen met macht en geld het voor het zeggen krijgen riskeren we inderdaad dat bijvoorbeeld bossen gekapt worden om meer (economisch) rendabele palmbossen (zou het?) neer te zetten, waar dan weer palmolie uit gewonnen wordt. Weg oerwoud en habitat voor wie weet hoeveel soorten dieren.

  8. Marleen juni 30, 2014 om 10:47

    Nand, dank voor je link. Het is interessant te lezen hoe verschillend Europees beleid met elkaar in conflict komt.
    “Deze biobrandstofpolitiek [Europees beleid] is strijdig met het Europese ontwikkelingsbeleid. Dat is erop gericht dat Indonesië haar bossen behoudt. Daaraan wordt veel belastinggeld uitgegeven” staat er. Het is te gek voor woorden, van de ene kant politiek (en belastinggeld) dat naar natuurbehoud gaat en opnieuw politiek (en weer belastinggeld) dat naar de afbraak daarvan gaat. Iets dat aan de kaak gesteld zou moeten worden. Het artikel is uit oktober 2013.

    (Mijn blogartikel staat inmiddels op zeronaut.be:
    http://www.zeronaut.be/circulaire-economie/ )

  9. nand braam juni 30, 2014 om 11:28

    @ Marleen

    Een bekend probleem. Tegenstrijdigheid van beleid door de overheid. Nog wat actuele voorbeelden:

    1. De overheid waarschuwt de burger voor het aangaan van leningen, maar voert zelf het leenstelsel voor studenten in.
    2. De overheid waarschuwt de burger voor het onveilig omgaan met internet, internetbankieren etc., maar geeft zelf regelmatig het slechte voorbeeld (beveiliging DigiD niet op orde bij belastingdienst, veel overheidsinstanties werken nog met computers met het besturingssysteem Windows XP).

    De overheid is een veelkoppig monster. Als je een kop te pakken hebt denk dan vooral niet te snel dat dat de enige kop is.

  10. Marleen juni 30, 2014 om 13:10

    Nand, erg onoverzichtelijk inderdaad.

    Nu kwam zojuist dit bericht voorbij, Indonesië verslaat Brazilië in ontbossing:
    http://www.goodplanet.info/en/news/2014/06/30/indonesia-deforestation/

  11. Pingback:Pollutie | Tsjok's blog

Praat mee en laat hier uw reactie achter

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

Zwervende gedachten

Een filosoof over argumentatie, biologie, handelingstheorie en wat hem verder invalt

Jonas Bruyneel

Literatuur/Journalistiek/Muziek

per amanti della vera musica

SangueVivo

Ancora solo un battito in più

Microplastics

INTERREG MICRO PROJECT

Scientia Salon

Philosophy, Science, and all interesting things in between

Infinite forme bellissime e meravigliose

si sono evolute e continuano a evolversi

Vita da simbionte

perché collaborare è talvolta meglio che combattere

Meneer Opinie

Altijd een mening, maar niet altijd gehinderd door kennis van zaken

The Cambrian Mammal

An evo-devo geek's scientific meanderings

Evolutie blog

bij dezen en genen

The Finch and Pea

The Public House for Science...

voelsprieten

* wonder van het alledaagse *

the aphid room

All about aphids... not simply bugs|

kuifjesimon

Just another WordPress.com site

The Amazing Comics Men

Comics by Dutch cartoonists Jan the Stripman & Wim the Mysterious Helpman

Barbara Jansma

Prenten, spotprenten en schilderijen

%d bloggers op de volgende wijze: