Op zoek naar de klepel

bij dezen en genen

Mycelium

Vooruitlopend op de herfst, die naar het schijnt al aardig huishoudt in Nederland, een bericht met het laatste wetenschappelijke nieuws over schimmels.

De aarde en aardbodem is vergeven van schimmels. Loop je door een bos dan is de veerkracht van de bodem deels te danken aan het uitgebreide netwerk van mycelium dat daarin groeit. Schimmels oftewel zwammen behoren tot een apart rijk. Het zijn geen planten en geen dieren. Planten gebruiken zonlicht om te kunnen leven en te groeien. Dieren eten andere dieren of planten. Schimmels daarentegen zijn vaak parasitair of symbiotisch, in de meeste gevallen met planten. Ze zijn meer verwant met dieren dan met planten en worden ook wel samen met de dieren in de groep Opisthokonta geplaatst.

De evolutie van de schimmels is niet helemaal duidelijk. Ze zouden al 1,3 miljard jaar geleden als waterorganismen ontstaan zijn. Paul Stamets, een bekend mycoloog, beweert dat ze als eerste organismen aan land gingen. Maar aangezien hun huidige levenswijze voornamelijk symbiotisch of parasitair is, zou je verwachten dat er eerst andere organismen aan land gegaan zijn waarna de zwammen zich konden voeden op de (dode) organismen. Hij legt uit dat het mycelium als eerste landorganisme de rotsen heeft afgebroken en bodem gevormd heeft door de productie van onder andere oxaalzuur en enzymen die de rots afbreken, waarna de schimmel de mineralen kan gebruiken.

Schimmels zijn tegenwoordig nauwelijks zichtbaar behalve wanneer ze ‘bloeien’ en een paddenstoel maken. In het Siluur-Devoon, zo’n 400 miljoen jaar geleden, werd het landschap daarentegen gedomineerd door enorme zwammen van wel 1 meter dik en 8 meter hoog:

Prototaxiden

Prototaxiden

de prototaxiden. Er wordt ook wel beweerd dat het hier om een lycheen (korstmos) gaat, een symbiose tussen schimmel en blauwalg.

Paul Stamets ziet voor de schimmels een belangrijke rol weggelegd in het oplossen van veel problemen. Ze zijn allang bekend voor hun antibiotica, maar hij laat in dit filmpje Six ways mushrooms can save the world zien dat ze ook antivirale eigenschappen hebben. Hij heeft ook patent aangevraagd op de eigenschap die sommige schimmels hebben om termieten voorgoed uit een huis te verjagen. Ze kunnen olie afbreken (!) en brandstof produceren.

Psilocybe semilanceata

Psilocybe semilanceata

Volgens Terence McKenna hebben de schimmels een belangrijke rol gespeeld in de evolutie van de mens. De evolutie van met taal uitgeruste Homo Sapiens of, zoals hij het noemt, de Homo Spiritualis, kon volgens hem geschieden door het gedrag van zijn voorouders, de Homo Erectus. Op zoektocht naar voedsel oogstten ze, misschien in eerste instantie ‘per ongeluk’, ook schimmels of paddo’s die hun in staat stelde geestverruimende ervaringen te ondergaan waardoor ze in staat werden gesteld gedachten beter te formuleren en zelfs spraak te ontwikkelen waardoor hun brein geëvolueerd zou zijn. Deze vreemde en onwetenschappelijke theorie (uit 1992) is beschreven in ‘The stoned ape-theory of human evolution‘ van McKenna.

Uit: Scienceblogs.com ‘Universe‘.

11 Reacties op “Mycelium

  1. antoinetteduijsters augustus 30, 2011 om 18:10

    Bij het lezen, krijg ik toch het gevoel dat het een en ander nog veel onderzoek nodig heeft. Bovendien gaat men toch teveel van het heden uit, hoe weet men ooit echt hoe het in het Siluur was.
    Het laatste punt is wel heel gewaagd:-)

    • Marleen augustus 30, 2011 om 19:06

      @Antoinette, je krijgt inderdaad het idee dat schimmels (behalve gist) niet zo breed bestudeerd zijn als planten en dieren.
      Het Siluur want er zijn enorme fossiele afdrukken gevonden van deze grote prototaxiden en de rotsen waarin deze afdrukken zitten kunnen natuurlijk gedateerd worden.

      Het laatste punt is eigenlijk onzin, en heb erover gedacht het weg te laten. Maar de naam ‘stoned ape theory of human evolution’ is eigenijk wel leuk.

    • antoinetteduijsters augustus 31, 2011 om 07:55

      Ja dat is waar, maar fossielen geven toch maar venstertjes naar het verleden. Om een compleet ecosysteem te vinden is toch veel geluk nodig. En dan zijn er vele.

    • Marleen augustus 31, 2011 om 12:03

      @Antoinette, hele ecosystemen, dat is inderdaad erg veel van het goede. Doel je misschien op het plaatje? Het enige dat ik over die periode vernam is dat de planten en bomen toen kleiner waren dan deze zwammen die dus overal bovenuit torenden. Het plaatje is een interpretatie van de (weinige) gegevens en pretendeert niet weer te geven hoe de wereld er toen uitzag.

  2. Stefania augustus 30, 2011 om 20:58

    Schimmels hebben ook minder prettige kanten. Hier in het vochtige klimaat groeien en bloeien ze dat het een lieve lust is, helaas ook in ons huis.Vind ik niet fijn😦

    • Marleen augustus 30, 2011 om 21:31

      @Stefania, in Malaga? Ik ben nooit verder gekomen dan Granada, best zuidelijk, en het leek me daar behoorlijk droog tot woestijnachtig, ook midden in de winter.
      Hier hebben we ook last van schimmel in huis, de winters kunnen erg vochtig zijn.

  3. reinjohn augustus 31, 2011 om 00:14

    Misschien zou het verorberen van paddo’s ook nu weer kunnen leiden tot geestverruiming en vandaar tot nieuwe baanbrekende inzichten binnen de theoretische fysica. Zoals je wel zult weten is de filosofie inmiddels dood verklaard en moeten we het voortaan hebben van de inzichten die binnen de theoretische fysica worden gegenereerd. Een mening die ik zelf trouwens al veel langer aanhang.
    Maar al met al is het natuurlijk grote flauwekul.
    Wat die enorme prototaxiden betreft, wie weet wat we hier in Nederland te zien krijgen na zo’n enorme natte zomer. Ik sta in ieder geval paraat met mijn fototoestel.
    Groet.

    • Marleen augustus 31, 2011 om 11:58

      @reinjohn, de filosofen zullen het niet met je eens zijn.
      Wat jaren geleden zag ik een Nederland een paddestoel van eekhoorntjesbrood zo groot als een echte stoel. Het was verbazend dat die niet door wandelaars was meegenomen. Ik ben benieuwd wat je dit jaar te zien zult krijgen.

  4. kuifjesimon augustus 31, 2011 om 12:03

    Toen wij na 1,5 jaar leegstand dit lemen huis betrokken werden we door de schimmels welkom geheten😉

    • Marleen augustus 31, 2011 om 12:07

      Een lemen huis, dat is authentiek!
      Schimmels ruimen alles op, we zouden ze ondanks dat ze huizen binnendringen enorm dankbaar moeten zijn. Stamets beweert zelfs dat zij de planeet overnamen na de grote meteoriet inslagen van 65 miljoen jaar geleden. Omdat er daarna nauwelijks licht was waren zij bijna de enige die welig tierden.

  5. Pingback:SCHIMMELS « Tsjok's blog

Praat mee en laat hier uw reactie achter

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

Zwervende gedachten

Een filosoof over argumentatie, biologie, handelingstheorie en wat hem verder invalt

Jonas Bruyneel

Literatuur/Journalistiek/Muziek

per amanti della vera musica

SangueVivo

Ancora solo un battito in più

Microplastics

INTERREG MICRO PROJECT

Scientia Salon

Philosophy, Science, and all interesting things in between

Infinite forme bellissime e meravigliose

si sono evolute e continuano a evolversi

Vita da simbionte

perché collaborare è talvolta meglio che combattere

Meneer Opinie

Altijd een mening, maar niet altijd gehinderd door kennis van zaken

The Cambrian Mammal

An evo-devo geek's scientific meanderings

Evolutie blog

bij dezen en genen

The Finch and Pea

The Public House for Science...

voelsprieten

* wonder van het alledaagse *

the aphid room

All about aphids... not simply bugs|

kuifjesimon

Just another WordPress.com site

The Amazing Comics Men

Comics by Dutch cartoonists Jan the Stripman & Wim the Mysterious Helpman

Barbara Jansma

Prenten, spotprenten en schilderijen

%d bloggers op de volgende wijze: