Op zoek naar de klepel

bij dezen en genen

Vlindermimicry

Eergisteren werd in Science een studie gepubliceerd waar 10 jaar onderzoek aan vooraf gegaan is. Dit onderzoek handelt over de mimicry in vleugelpatronen en kleuren tussen verschillende soorten vlinders. Het blijkt dat voor alle rode vlekken en patronen in de vleugels van de verschillende soorten uit het geslacht Heliconius hetzelfde gen optix verantwoordelijk is. Men vraagt zich nu af in hoeverre er sprake is van convergentie of van homologie.

In de natuur zijn veel strategieën geëvolueerd waarbij dieren of planten waarschuwingssignalen produceren die roofdieren afschrikken.

Heliconius

Verschillende soorten van het geslacht Heliconius

Sommige vlinders zijn giftig of hebben een vieze smaak en roofdieren bezitten het instinct of leren deze vlinders met rust te laten. Ze leren dat deze kleurencombinatie en vorm vermeden moet worden. De overeenkomsten in kleuren en patronen van de vleugels van verschillende soorten Heliconius komen voort uit mimicry. Soorten die niet giftig zijn imiteerden de patronen en kleuren van de giftige vlinders en beschermden zichzelf daarmee tegen dezelfde roofdieren zonder het gif te hoeven produceren. Dit soort mimicry wordt wel Batesiaanse mimicry genoemd. Tussen de soorten van het geslacht Heliconius bestaat daarentegen de mimicry van Müller. In dit geval zijn beide soorten giftig en ontwikkelen dezelfde kleuren en patronen. Sommige soorten die ver verwant zijn ontwikkelden toch hetzelfde vleugelpatroon. Men ging er dus van uit dat er sprake was van convergente evolutie.

(Van convergente evolutie is sprake wanneer bepaalde eigenschappen of lichaamsstructuren in ver verwante soorten onafhankelijk evolueren. Een klassiek voorbeeld van convergente evolutie zijn de vleugels van vleermuizen en van vogels die beiden onafhankelijk geëvolueerd zijn vanuit een gemeenschappelijke voorouder zonder vleugels. Homologe structuren of genen komen voort uit een

gemeenschappelijke voorouder. De longen zijn bijvoorbeeld homoloog aan de zwemblaas van vissen. Onze armen en handen zijn homoloog aan de vleugels van vleermuizen.)

De onderzoekers hebben nu ontdekt dat er één gen, optix, verantwoordelijk is voor de imitatie van de kleuren en patronen. Dit gen speelt ook een rol in de ontwikkeling van het oog in sommige organismen. Het is verbazend en een belangrijk resultaat dat een enkel gen verantwoordelijk is voor alle mogelijke patronen van de kleur rood in vleugels van deze vlinders. Aangezien het om een enkel gen gaat wordt in dit geval het verschil tussen convergentie en homologie minder duidelijk, want als alle vlinders van het geslacht Heliconius hetzelfde gen bezitten voor deze eigenschap dan is het misschien wel een geval van homologie.

Convergentie Homologie

Bij convergentie lijken de structuren of genen op elkaar maar zijn fundamenteel verschillend en hebben geen gemeenschappelijke oorsprong. Bij homologe kenmerken lijken de structuren of genen wel of niet op elkaar maar hebben wel een gemeenschappelijke oorsprong.

Uit: Physorg.com

17 Reacties op “Vlindermimicry

  1. antoinetteduijsters juli 23, 2011 om 15:45

    Ha, er zijn dus twee manieren om op elkaar te lijken.

    • Marleen juli 23, 2011 om 18:23

      @Antoinette, dat kun je wel stellen. Al kunnen homogene structuren op het eerste gezicht helemaal niet op elkaar lijken, zoals de vinnen van dolfijnen en de voorpoten van andere zoogdieren die op het land leven, maar de anatoom kan zien dat het eigenlijk dezefde structuren zijn.

  2. kuifje simon juli 23, 2011 om 17:44

    Net terug van vakantie … met een hele grote rode vlek op mijn dijbeen veroorzaakt door een daas.
    Moet je mijn mimiek nu eens zien ;-))

    • Marleen juli 23, 2011 om 18:35

      Ik kan me het goed voorstellen. Vervelend voor je.
      Je hebt helemaal gelijk. Zoals je ziet heb ik van mimiek weer mimicry gemaakt zoals in de oorspronkelijke tekst.
      Maar het is wel heel vervelend want de titel blijft in de permalink staan en ik heb het op google+ de cyberspace ingegooid !

  3. Aad Verbaast juli 24, 2011 om 10:50

    Weer interessant.
    1 enkel gen? Of zijn eventuele anderen nog niet ontdekt..

    • Marleen juli 24, 2011 om 16:19

      @Aad, Het zou kunnen dat er ook andere genen zijn, maar het feit zelf dat er één gen verantwoordelijk is voor de kleurschakeringen duidt op de mogelijkheid dat er homologie is in plaats van convergentie zoals men tot nu toe dacht.

  4. Jacopone Sr juli 30, 2011 om 12:39

    Opnieuw een interessant verhaal. Dank daarvoor.

  5. ingridvandenbergh augustus 4, 2011 om 13:35

    Interessant om te lezen hoe vlinders, zonder het eigenlijke gif over te nemen, wel de beschermkleur van andere vlinders kunnen overnemen. Een boeiende, geheime wereld.
    En weer een nieuwe term (mimicry) geleerd. Interessant, Marleen.

  6. Schrijfkunst (Ingrid van den Bergh) augustus 8, 2011 om 22:21

    had hier al eerder gereageerd maar reactie is verdwenen. ik zie ditg ook bij reacteis op andere blogs. Ik had iets geschreven over wat je vertelt over mimicry. Als je toch ziet wat de natuur allemaal regelt en dan nog wel in van die kleine beestjes.Verbazingwekkend.

    • Marleen augustus 9, 2011 om 08:22

      @Ingrid, dankjewel voor je reactie. Mimicry is een fenomeen dat eigenlijk bij heel veel dieren voorkomt. Zo zijn er ongevaarlijke , niet-giftige slangen die een driehoekige kop hebben en daarmee hun natuurlijke vijanden doen geloven dat ze giftig zijn.

      Ik ben nu pas weer bij mijn site en moest je reacties goedkeuren. Zolang ze niet goedgekeurd zijn zijn ze niet zichtbaar. Vandaar dat je ze niet meer terugzag.

    • Schrijfkunst (Ingrid van den Bergh) augustus 9, 2011 om 16:00

      Dank voor je toelichting en uitleg, Marleen. Omdat ook op andere blogs reacties van mij verdwenen dacht ik dat het aan mij lag;-))

  7. Pingback:Mimicry en hybridisatie in Heliconius « Op zoek naar de klepel

  8. Pingback:MIMICRIE « Tsjok's blog

Praat mee en laat hier uw reactie achter

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

Zwervende gedachten

Een filosoof over argumentatie, biologie, handelingstheorie en wat hem verder invalt

Jonas Bruyneel

Literatuur/Journalistiek/Muziek

per amanti della vera musica

SangueVivo

Ancora solo un battito in più

Microplastics

INTERREG MICRO PROJECT

Scientia Salon

Philosophy, Science, and all interesting things in between

Infinite forme bellissime e meravigliose

si sono evolute e continuano a evolversi

Vita da simbionte

perché collaborare è talvolta meglio che combattere

Meneer Opinie

Altijd een mening, maar niet altijd gehinderd door kennis van zaken

The Cambrian Mammal

An evo-devo geek's scientific meanderings

Evolutie blog

bij dezen en genen

The Finch and Pea

The Public House for Science...

voelsprieten

* wonder van het alledaagse *

the aphid room

All about aphids... not simply bugs|

kuifjesimon

Just another WordPress.com site

The Amazing Comics Men

Comics by Dutch cartoonists Jan the Stripman & Wim the Mysterious Helpman

Barbara Jansma

Prenten, spotprenten en schilderijen

%d bloggers op de volgende wijze: